Dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI) chính thức được triển khai từ năm 2026. Đây là sáng kiến do Chính phủ Hoa Kỳ khởi xướng và tài trợ.

Đại tá Đặng Vương Hưng, người sáng lập tổ chức “Trái tim người lính Việt Nam” ký thỏa thuận ghi nhớ vối Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Hoa Kỳ năm 2023. Ảnh do ban tổ chức cung cấp

Dù chiến tranh đã lùi xa, song vẫn còn gần 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt; khoảng 300.000 hài cốt đã được quy tập về các nghĩa trang nhưng chưa xác định được danh tính. Trong bối cảnh đó, dự án “Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh”, do Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (VNCA) và Viện Hòa bình và Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University) chủ trì nghiên cứu tư liệu lưu trữ được kỳ vọng góp phần quan trọng và quá trình tìm kiếm người mất tích. Dự án thể hiện tinh thần nhân đạo, đồng thời thúc đẩy hợp tác và hòa giải lâu dài giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper trao trả hồ sơ, kỷ vật chiến tranh cho thân nhân liệt sĩ Việt Nam tháng 10/2025. Ảnh do Ban tổ chức cung cấp.

Trong giai đoạn 2023 - 2025, các bên phối hợp giới thiệu tóm tắt hàng trăm hồ sơ “Combined Document Exploitation Center” - Trung tâm Khai thác tài liệu hỗn hợp (CDEC) trên mạng xã hội và Tạp chí điện tử “Văn hóa và Phát triển”; đồng thời tìm kiếm nhân chứng lịch sử để trao trả các hình ảnh, bút tích, di vật số hóa cho hơn 40 đại diện thân nhân liệt sĩ và cựu chiến binh. CDEC được ví như “Hồ sơ chứng tích chiến tranh”, ghi lại tài liệu thu giữ bởi quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hòa trong chiến tranh Việt Nam, bao gồm thư tay và nhật ký. Dù không phải hiện vật gốc, những hồ sơ vẫn mang ý nghĩa thiêng liêng. Hiện nay, VNCA lưu giữ hơn 261.000 hồ sơ CDEC.