Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định quyết tâm chính trị cao của Đảng trong việc đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Trước đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW về Phát triển văn hóa Việt Nam được Bộ Chính trị ban hành (7/1/2026), cũng xác định văn hóa ở vị trí trung tâm, vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực và hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. 

Ảnh minh hoạ: VGP/Minh Anh

Đặt văn hóa vào vi trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước không chỉ là sự kế thừa nhất quán quan điểm của Đảng qua các thời kỳ mà còn là bước phát triển mới trong tư duy chiến lược, xuất phát từ yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong bối cảnh mới.

Bước phát triển mới trong tư duy chiến lược

Trong các văn kiện, tư duy về phát triển văn hóa tiếp tục được nâng tầm. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội, mà được xác định như một “hệ điều tiết” quan trọng, góp phần định hướng hành vi, cân bằng lợi ích, điều hòa các mối quan hệ trong tiến trình phát triển bền vững. Văn hóa phải hiện diện trong mọi lĩnh vực, từ hoạch định chính sách đến thực thi, từ đời sống thực đến môi trường số.

Một tiết mục Xẩm tại Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất. Ảnh: Lệ Chi/VOV5

Điểm đột phá đáng chú ý là các văn kiện đã mở ra hướng phát triển mạnh mẽ cho công nghiệp văn hóa, xác định văn hóa không chỉ mang giá trị tinh thần mà còn là ngành kinh tế quan trọng, tạo ra sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao sức mạnh mềm và vị thế quốc gia. Đây là sự chuyển biến căn bản từ tư duy "bao cấp cho văn hóa" sang tư duy "đầu tư cho văn hóa để tạo ra của cải và sức mạnh quốc gia".

Nhiệm vụ bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế; bảo vệ và lan tỏa các giá trị truyền thống tốt đẹp, di sản văn hóa, tiếng Việt, phong tục tập quán, đồng thời chủ động tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu bản sắc dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế, cũng được đề cập. Phát biểu tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng khẳng định:Trong bối cảnh cạnh tranh toàn diện về tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và các giá trị văn hóa, việc phát huy hiệu quả sức mạnh văn hóa và con người trở thành điều kiện quyết định để quốc gia nắm giữ lợi thế phát triển dài hạn. Trên cơ sở đó, xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới phát triển toàn diện về lý tưởng, bản lĩnh, trí tuệ, đạo đức, lối sống và năng lực sáng tạo; phát triển văn hóa đồng bộ, hài hòa với kinh tế, chính trị, xã hội; đồng thời coi văn hóa là trụ cột của sức mạnh mềm và của các ngành kinh tế sáng tạo hiện đại chính là những định hướng căn bản để Việt Nam định vị vững chắc hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu mới.

Triển khai đồng bộ nhiều định hướng và giải pháp chiến lược  

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc và nâng cao vị thế đất nước, Việt Nam triển khai đồng bộ nhiều định hướng và giải pháp chiến lược, mang tính đột phá trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIV và những năm tiếp theo. Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, trước hết là thống nhất nhận thức, lấy xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới làm trọng tâm của chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045; xây dựng môi trường văn hóa thúc đẩy năng lực kiến tạo, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng của xã hội. Tiếp đó là hoàn thiện thể chế và chính sách để giải phóng nguồn lực văn hóa và con người; xác lập đầu tư cho văn hóa và con người là đầu tư phát triển. Việt Nam cũng cần phát triển mạnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo: Phát triển mạnh công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo như một động lực tăng trưởng mới và trụ cột sức mạnh mềm quốc gia; thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước - Doanh nghiệp - Cộng đồng sáng tạo - Thị trường - Công nghệ số để định vị thương hiệu văn hóa Việt Nam trên bản đồ sáng tạo toàn cầu.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, trình bày tham luận “Phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa, con người Việt Nam - nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới” tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng. Ảnh: VOV

Về phía các địa phương, các địa phương cũng chủ động khai thác nguồn lực văn hóa để phát triển. Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Huế, Nguyễn Chí Tài, cho biết Huế sẽ tập trung phát triển kinh tế đêm và những thương hiệu văn hóa giàu bản sắc, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong phát huy di sản: Thành phố sẽ tập trung đầu tư xây dựng Huế trở thành điểm đến văn hóa du lịch hàng đầu của khu vực Đông Nam Á thông qua việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, xây dựng các sản phẩm du lịch mới, phát triển mạnh mẽ công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, hình thành các không gian sáng tạo, các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thư viện mở, khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tham gia sáng tạo sản phẩm văn hóa có giá trị cao, góp phần tạo việc làm, phát triển kinh tế đi đôi với việc giữ gìn bản sắc văn hóa”

Festival Huế - sự kiện mang thương hiệu quốc tế thu hút du khách. Ảnh: Vinh Thông/VOV-Miền Trung

Văn hóa Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khẳng định vị thế quan trọng trong sự phát triển của đất nước. Khi văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam sẽ không chỉ góp phần củng cố nội lực quốc gia, mà còn tạo nên dấu ấn riêng của Việt Nam trên bản đồ văn hóa thế giới.