Hòa trong không khí phấn khởi của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta chào mừng thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đời sống âm nhạc Việt Nam đã đón nhận một tác phẩm mới mang ý nghĩa chính trị – nghệ thuật sâu sắc: trường ca Đất nước hôm nay.

Ra đời trong bối cảnh đất nước bước sang một giai đoạn phát triển mới, Đất nước hôm nay là bức tranh âm nhạc khắc họa hình ảnh Việt Nam đương đại – một đất nước vững vàng từ truyền thống, đổi mới trong tư duy, mạnh mẽ trong hội nhập và giàu khát vọng vươn lên.

Góp phần truyền tải tinh thần và chiều sâu tư tưởng của tác phẩm là tiếng hát NSND Quốc Hưng – giọng bass hàng đầu của nền thanh nhạc Việt Nam. Với phong cách biểu diễn chững chạc, nội lực và giàu cảm xúc, NSND Quốc Hưng từ lâu đã được công chúng yêu nhạc biết đến qua những ca khúc chính ca, những tác phẩm lớn ca ngợi Đảng, Tổ quốc và nhân dân. Tiếng hát của anh không chỉ vang lên bằng kỹ thuật thanh nhạc điêu luyện, mà còn bằng trách nhiệm và tình cảm của một nghệ sĩ luôn gắn bó với đề tài đất nước.

NSND Quốc Hưng

BTV Bảo Trang: Thưa NSND Quốc Hưng, “Đất nước hôm nay” không phải là một ca khúc thông thường mà là một trường ca hơn 8 phút, gồm 6 chương, kết hợp với giọng hát, hợp xướng và hình ảnh. Điều gì khiến ông quyết định dấn thân vào một tác phẩm có cấu trúc phức tạp và nhiều thách thức như vậy?

NSND Quốc Hưng: Cách đây khoảng hơn một năm, nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung có tâm sự với tôi là muốn viết một tổ khúc về đất nước để kỷ niệm Đại hội Đảng. Tôi rất ủng hộ và khuyến khích, vì tôi đã làm việc với Nguyễn Thành Trung nhiều năm rồi, và đã cùng Thành Trung thực hiện 3 album rất thành công. Những tác phẩm của Thành Trung thường viết về tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, về tình yêu... Đến lần này, Thành Trung quyết định viết một tổ khúc về đất nước, điều đó cho thấy Thành Trung rất mạnh dạn, dấn thân. Viết tổ khúc, thể loại trường ca khó hơn rất nhiều khi viết ca khúc, từ tiết tấu, nhịp phách cho đến cấu trúc...

Bản trường ca này Nguyễn Thành Trung viết gồm 6 chương, với rất nhiều tiết tấu, nhịp 2/4, 3/4, 6/8 đan xen, sau đó chuyển điệu, chuyển giọng, chuyển tiết tấu. Có những khi đang viết giọng thứ, rồi chuyển giọng trưởng, đan xen những tình cảm cũng như những cung bậc thăng trầm của đất nước. Chúng tôi đã nghiên cứu về tác phẩm của Thành Trung rất kỹ rồi sau đó mới bắt tay vào thực hiện trường ca này.

BTV Bảo Trang: “Đất nước hôm nay” không kể lịch sử bằng bom đạn hay  những hình ảnh minh họa quen thuộc mà lại gợi đất nước từ giọt mồ hôi cha mẹ, từ giọt nước mắt, từ lao động học tập và những đóng góp âm thầm. Cách kể này có chạm tới một cảm xúc khác trong ông khi hát?

NSND Quốc Hưng: Trường ca của Thành Trung không mang tính hô hào khẩu hiệu mà rất tình cảm, truyền cảm về kể cả từ lời ca, lời thơ. Nó không phải là những điều mất mát, đau thương từ thời chiến tranh của cha ông chúng ta đã chống giặc ngoại xâm, nhưng vẫn khẳng định con người Việt Nam sống chan hòa, tình cảm. Những lời ca, lời thơ của Nguyễn Thành Trung viết trong tác phẩm này rất hay và cô đọng. Và quan trọng nhất là giai điệu của tác phẩm, Thành Trung mặc dù có viết màu giọng trưởng rõ ràng, tươi sáng, nhưng giai điệu và lời hát vẫn cứ mềm mại nhẹ nhàng, đi vào lòng người.

BTV Bảo Trang: MV này được ra mắt đúng vào dịp chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông từng gọi đây là một sự gặp gỡ rất đẹp giữa âm nhạc và thời cuộc. Với ông thì sự gặp gỡ ấy mang ý nghĩa như thế nào?

NSND Quốc Hưng: Đại hội Đảng là một sự kiện trọng đại. Đây cũng là một chút nho nhỏ của nhạc sĩ Thành Trung, cũng như của tôi và ca sỹ Thu Hằng để tri ân lên Đại hội Đảng, tri ân lên Đảng kính yêu. Ngay từ đầu câu hát thì trước mắt là bình minh lịch sử, viết bằng máu, bằng nước mắt, bằng những giọt mồ hôi trên trán cha, bằng những nụ cười trên vai mẹ. Đấy là lời ca mà Thành Trung dẫn dắt chúng ta bằng một giai điệu rất đẹp, kể về ngay từ khi đất nước thuở hồng hoang. Lịch sử của cha ông chúng ta đã phải đổ xương, đổ máu để có được ngày hôm nay. Về sau, khi chuyển đoạn, chuyển nhịp, rồi những tiết tấu, nhịp đi, hùng mạnh. Mỗi một chương đều mang một màu sắc ý nghĩa riêng biệt. Tất cả chúng tôi coi đây như một món quà để kỷ niệm, chào mừng Đại hội Đảng thành công.

BTV Bảo Trang: Ông từng nói là điều khó nhất không phải là kỹ thuật thanh nhạc, mà lại là việc kiểm soát cảm xúc để vừa có thể giữ được sự trang nghiêm, nhưng cũng vừa không làm mất đi tính nhân văn. Ranh giới đó mong manh đến mức nào đối một người về nghệ sĩ thưa ông?

NSND Quốc Hưng: Đối với những người nghệ sĩ, giảng viên như chúng tôi, thì khi nói rằng hát không cần kỹ thuật nhưng kỹ thuật đã nằm trong con người rồi. Cách hát to, hát nhỏ, hát luyến, sắc thái làm sao để cho phù hợp. Trong một ca khúc, quan trọng nhất là phải có tình cảm, phải hiểu được nội dung của câu hát đó tác giả muốn lột tả ý nghĩa gì. Và ca sĩ phải theo được suy nghĩ, những tâm tư tình cảm của tác giả. Chúng tôi là nghiên cứu kỹ để thể hiện làm sao lột tả được tình cảm mà tác giả muốn gửi gắm đến tác phẩm. Người thể hiện cũng chính là người sáng tác lần thứ hai của tác phẩm đó.

BTV Bảo Trang: Có ý kiến cho rằng  những cái tác phẩm mang tính trường ca, chính luận thì rất kén người nghe, và cần phải nhiều thời gian để có thể thẩm thấu được. Ông nhìn nhận như thế nào về cách mà công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ tiếp cận những tác phẩm như "Đất nước hôm nay"?

NSND Quốc Hưng: Mỗi một tác phẩm khi mới nghe thì cũng khó có thể cảm nhận được hết. Nhưng với trường ca này của nhạc sĩ Thành Trung, thì tôi thấy cũng dễ nghe, mọi người nghe một hai lần là cũng sẽ cảm nhận được về âm nhạc cũng như là lời ca, lời thơ. Còn đối với giới trẻ hiện nay, tôi rất vui khi trong mấy năm vừa qua nhiều bạn trẻ được đào tạo bài bản đã tìm cách làm mới những ca khúc nhạc đỏ, kể cả cách phối khí, hòa âm phối khí, về cách hát. Thực sự rằng tôi cũng rất ngạc nhiên, vì cứ nghĩ rằng những tác phẩm ngày xưa đã đóng đinh với giọng hát nào đó thì bây giờ các bạn làm nó khác hoàn toàn về cả hòa âm phối khí. Khi nghe vẫn là tác phẩm đấy nhưng đã có màu sắc hiện đại.

BTV Bảo Trang: Vâng, đó là những nghệ sĩ trẻ còn đối với nghệ sĩ nhân dân Quốc Hưng - ông có nghĩ là mình cũng sẽ làm mới những tác phẩm cũ để có thể đi sâu vào trong lòng người nghe?

NSND Quốc Hưng: Cách đây khoảng độ 10 năm, tôi Hưng cũng đã làm album Những bản tình ca đỏ, bao gồm 10 ca khúc kể lại quá trình chiến đấu của các chiến sĩ ở những cánh rừng Trường Sơn, bảo vệ Tổ quốc. Trong giai đoạn chống Mỹ, cha tôi cũng đã có gần 20 năm chiến đấu trong chiến trường Khe Sanh, Quảng Trị. Khi làm album về đề tài chiến tranh, tôi cũng đã làm việc với rất nhiều nhạc sĩ trẻ để làm mới về cách phối khí hòa âm. Tôi chọn những bài về tình yêu giữa những anh bộ đội, những cô giao liên. Những tác phẩm như Lá đỏ, Vết chân tròn trên cát..., nói về đề tài tình yêu trong chiến tranh.

BTV Bảo Trang: Theo đánh giá của ông thì hiện nay những tác phẩm nghệ thuật chính luận mang tính tư tưởng và chiều sâu thinh thần như thế đang đứng ở đâu trong đời sống âm nhạc hôm nay?

NSND Quốc Hưng: Vài năm gần đây, phong trào âm nhạc chuyên nghiệp đang phát triển rất mạnh. Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam đã thường xuyên tham gia những chương trình lớn của đất nước. Tôi nghĩ rằng đây là một điều rất tốt khi công nghiệp văn hóa đang phát triển hết sức mạnh mẽ. Và tôi hy vọng rằng với trọng trách mà Đảng và Chính phủ đã giao cho, những người nghệ sĩ, giảng viên chuyên nghiệp sẽ phải tìm tòi và phấn đấu hơn rất nhiều để đạt được những kỳ vọng của nhân dân và đất nước.

BTV Bảo Trang: Vâng xin cảm ơn NSND Quốc Hưng!