Hơn hai thập kỷ kể từ khi Nghị quyết 36 -NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài ra đời, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không ngừng lớn mạnh về số lượng, đồng thời, khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Kiều bào giờ đây không chỉ là "khúc ruột ngàn dặm" mà đã thực sự trở thành một bộ phận không thể tách rời, một nguồn lực quý giá đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Nhân dịp bước sang năm mới 2026, thời điểm mang tính bản lề với nhiều thay đổi quan trọng trong hệ thống pháp luật và hướng tới Đại hội Đảng lần thứ XIV, phóng viên VOV5 phỏng vấn Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng về những dấu ấn đậm nét sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết 36, cũng như những tư duy đột phá nhằm khơi thông nguồn lực kiều bào, sẵn sàng bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. 

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng.

Nghe âm thanh phỏng vấn tại đây:

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng: Nghị quyết 36 có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là một văn kiện chính trị của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài ra đời sau gần 30 năm thống nhất đất nước.

Quan điểm rất mới trong Nghị quyết 36 đó chính là coi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của khối đại đoàn kết dân tộc, là nhân tố quan trọng góp phần củng cố quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và các nước. Đó là những điểm rất cốt yếu của tinh thần Nghị quyết 36.

Phóng viên: Sau hơn 20 năm triển khai Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã có những bước phát triển như thế nào, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng: Chúng ta nhìn thấy sự lớn mạnh của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, cả về lượng và về chất.

Nếu nói về lượng, từ khoảng 2,7 triệu người Việt Nam ở nước ngoài năm 2004, đến nay đã có khoảng 6,5 triệu người, có mặt ở hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, so với 90 quốc gia năm 2004.

Về chất, với khoảng 80% người Việt Nam đang định cư, sinh sống, làm việc ở các nước phát triển và có khoảng 10% có trình độ từ đại học trở lên, rõ ràng đã có sự chuyển biến về chất. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng có vị trí, vai trò trong xã hội sở tại. Hiện nay, có hai nước đã công nhận cộng đồng người Việt Nam là dân tộc thiểu số. Người Việt Nam đã tham gia sâu hơn, rộng hơn vào chính trường các nước sở tại, đã có những người Việt Nam giữ các vị trí Nghị sĩ Quốc hội hay tham gia ở các chính quyền cấp bang, liên bang.

Ký kết ghi nhớ hợp tác giữa các tổ chức, doanh nghiệp trong khuôn khổ hội nghị "Phát huy nguồn lực kiều bào kết nối địa phương và doanh nghiệp". Ảnh: Dương Tiêu.

Đặc biệt kiều bào đã có những đóng góp cho đất nước, không chỉ về vật chất, như: kiều hối, đầu tư, mà còn có đóng góp về tri thức, chất xám. Hằng năm, có đến 300 đến 400 lượt giảng viên người Việt Nam ở nước ngoài về nước tham gia giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học. Chỉ tính riêng trong đợt bão lũ vừa qua đã quyên góp được hơn 40 tỷ đồng để ủng hộ đồng bào trong nước.

Phóng viên: Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cần có những định hướng và đột phá gì, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng: Tôi nghĩ phải có những đột phá mạnh mẽ, sâu sắc về thể chế. Làm sao không còn là thu hẹp nữa mà phải xóa hẳn đi những khác biệt, những khác nhau giữa trong và ngoài nước, giữa Nhân dân ở trong nước với người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ hai, phải tạo ra những môi trường thuận lợi để đáp ứng tâm thế của bà con kiều bào là muốn về nước để được đóng góp. Giai đoạn hiện nay là bước ngoặt rất lớn của dân tộc, rất có ý nghĩa khi được về chứng kiến và tham gia trực tiếp.

Các đại biểu tham dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ IV và diễn đàn tri thức chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài năm 2024. Nguồn ảnh: VOV1.

Thứ ba, muốn làm được công tác về người Việt Nam ở nước ngoài phải có nguồn lực, phải xây dựng được đội ngũ những người làm công tác về người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ ở Bộ Ngoại giao mà ở các Bộ, ngành ở Trung ương, ở địa phương.

Đặc biệt phải làm tốt công tác truyền thông để làm sao bà con ở nước ngoài bám sát được tình hình trong nước, không bị ảnh hưởng bởi các thông tin sai trái, kéo họ lại gần với trong nước.

Bản thân chúng tôi mong muốn có một văn kiện chính trị mới để tạo ra những đột phá trong giai đoạn tiếp theo, phù hợp để bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển hùng cường thịnh vượng của dân tộc.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng về những chia sẻ rất tâm huyết và sâu sắc. Chúc Thứ trưởng mạnh khỏe và nhiều thành công trong năm mới 2026.

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng: Xin cảm ơn.