Ngày 1/1/2026 đánh dấu một sự kiện pháp lý quan trọng trong lịch sử pháp luật Việt Nam khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực. Đây không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật mới, mà còn là bước ngoặt trong nhận thức, hành xử pháp lý và quyền con người trên không gian mạng.

Đây là luật độc lập đầu tiên về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam, thay thế toàn bộ quy định trước đây.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Dấu ấn quyền con người trong thời đại số

Việc ra đời Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là một cam kết mạnh mẽ của Việt Nam với quyền riêng tư và sự an toàn của người dân trong kỷ nguyên số, khi thông tin cá nhân trở thành một loại tài sản quan trọng, dễ bị khai thác và lạm dụng nếu không có luật pháp bảo vệ.

Luật hóa quyền dữ liệu

Trước Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, khuôn khổ bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam chủ yếu dựa trên Nghị định hành chính, trong đó chỉ tập trung vào quy định kỹ thuật và tuân thủ. Nhưng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được Quốc hội chính thức thông qua tháng 6/2025 đã nâng dữ liệu cá nhân lên thành quyền được pháp luật bảo vệ một cách rõ ràng và toàn diện, trở thành “quyền cơ bản riêng biệt”.

Một trong những điểm nổi bật của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là yêu cầu sự đồng ý rõ ràng trước khi bất kỳ dữ liệu nào được thu thập, qua đó chuyển người dùng từ vị thế bị động sang vai trò chủ thể có quyền quyết định ai được sử dụng dữ liệu của mình và sử dụng trong hoàn cảnh nào.

Trong bối cảnh nguy cơ mất an toàn dữ liệu cá nhân ngày càng gia tăng, quy định này mang ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần củng cố nền tảng pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ quyền riêng tư của công dân.

Ông Phạm Trung Thành, đại diện Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho rằng đây là bước tiến có tính đột phá, khẳng định cam kết trong việc đặt con người ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi số: "Sự ra đời của luật giống như chìa khóa bảo vệ  quyền sử dụng riêng tư của người dùng. Trong luật quy định rất rõ là quyền của người dùng khi mà các doanh nghiệp muốn thu thập dữ liệu thì phải được sự đồng ý. Thậm chí, người dùng có quyền từ chối hoặc rút lại sự đồng ý trước đó và dữ liệu sẽ được bảo vệ. Đặc biệt, luật cũng nghiêm cấm hành vi mua bán dữ liệu."

Việc luật minh định các quyền, như: quyền được biết, quyền truy cập, quyền chỉnh sửa, quyền xóa và quyền phản đối xử lý dữ liệu trái phép không chỉ là những trách nhiệm pháp lý đối với tổ chức, doanh nghiệp mà còn là những công cụ bảo vệ quyền con người trong môi trường số, tạo cơ hội cho công dân tự chủ hơn trong quản lý thông tin cá nhân của mình.

Dưới đây là một số ý kiến người dân: " Tôi được xóa dữ liệu của tôi, xóa hình ảnh của tôi. Tôi được quyền làm như vậy và bản thân các công ty công nghệ cũng phải trang bị cho người dùng các tính năng để người dùng tự làm các việc như vậy.

"Luật thông qua tôi cảm thấy rất vui vì gần đây có rất nhiều vụ lừa đảo, đánh cắp thông tin, ảnh hưởng đến gia đình và người thân của mình, cả cá nhân tôi cũng đã từng gặp. Vì vậy luật mới này rất có ý nghĩa."

Với quy định rõ ràng về hành vi bị nghiêm cấm, như: mua bán dữ liệu, sử dụng dữ liệu trái pháp, hay chuyển dữ liệu ra nước ngoài thiếu kiểm soát, luật tạo ra rào cản pháp lý để giảm thiểu nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, tránh các vụ rò rỉ, lộ thông tin cá nhân vốn rất phổ biến trong thời đại số.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, đoàn luật sư thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định: "Tôi thấy rằng Luật có những chế tài rất phù hợp. Thứ nhất, là quy định điều cấm không được sử dụng dữ liệu cá nhân, xâm phạm các quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Thứ hai, luật phù hợp với các quy định của Hiến pháp, cụ thể hóa những điều mà Hiến pháp quy định, ví dụ như bí mật đời tư, bí mật cá nhân, những thông tin riêng tư là bất khả xâm phạm. Các bí mật này được pháp luật bảo vệ và cụ thể hóa trong Luật này."

Xu hướng tất yếu trong tiến trình hội nhập quốc tế

Xét trên bình diện quốc tế, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đặt Việt Nam vào xu hướng toàn cầu về bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân theo chuẩn mực quốc tế, có thể kể đến, như: Quy định Bảo vệ Dữ liệu Chung của Liên minh châu Âu (GDPR – General Data Protection Regulation). Đây được xem là chuẩn mực cao nhất thế giới về quyền riêng tư dữ liệu.

Việc kết nối pháp luật nội địa với các tiêu chuẩn quốc tế không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người dân Việt Nam, mà còn giúp tạo niềm tin với nhà đầu tư và các đối tác quốc tế, những bên thường xuyên xem xét khung pháp lý như một thước đo của môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn. Đồng thời, Luật cũng góp phần hỗ trợ quá trình hội nhập kinh tế số và thúc đẩy ngành công nghệ thông tin phát triển lành mạnh hơn tại Việt Nam.

Ở góc độ quyền con người, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là bước tiến lớn khi xem quyền tự chủ dữ liệu là một phần không thể tách rời của quyền con người trong kỷ nguyên số. Luật không chỉ nâng tầm nhận thức pháp luật về quyền dữ liệu cá nhân mà còn đặt nền móng cho một xã hội số công bằng hơn, an toàn hơn và tôn trọng hơn quyền tự do cá nhân trong kỷ nguyên số tại Việt Nam.