Ngày 06/01/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển Kinh tế nhà nước, trong đó khẳng định doanh nghiệp Nhà nước là lực lượng quan trọng của kinh tế Nhà nước, giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt và điều tiết ở những lĩnh vực then chốt. Để giữ vai trò tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, Nghị quyết cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp Nhà nước phải đổi mới mạnh mẽ, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nghị quyết 79-NQ/TW: Đổi mới mạnh mẽ doanh nghiệp Nhà nước. Ảnh minh hoạ: VGP

Cách tiếp cận của Nghị quyết số 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) là cách tiếp cận đổi mới toàn diện. Tư duy quản lý doanh nghiệp Nhà nước chuyển mạnh từ mục tiêu duy trì quy mô sang mục tiêu tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế.

Quyết liệt phá bỏ những điểm nghẽn

Thực tiễn 40 năm đổi mới, doanh nghiệp Nhà nước đã phát huy vai trò trụ đỡ, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cho rằng: "Doanh nghiệp Nhà nước đã đảm bảo những cân đối lớn của nền kinh tế, đặc biệt là cân đối về năng lượng, đảm bảo an ninh năng lượng. Đồng thời, doanh nghiệp Nhà nước trong những lĩnh vực, như: tài chính, ngân hàng, viễn thông…, thực sự là những doanh nghiệp “đầu đàn” và đang dẫn dắt phát triển những ngành then chốt của nền kinh tế. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải cách trong khu vực doanh nghiệp Nhà nước, để khu vực này sẽ đóng góp, giữ vai trò lớn hơn, hiệu quả hơn trong việc thực hiện các nhiệm vụ mà Nhà nước đã giao".

Chỉ rõ những lợi thế mà doanh nghiệp Nhà nước đang nắm giữ, Tiến sĩ Nguyễn Đức Kiên, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, khẳng định việc quy định vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp Nhà nước để tạo nên chuỗi giá trị cho nền kinh tế là vô cùng quan trọng: "Tổng vốn đầu tư, tỷ trọng trong thuế của doanh nghiệp Nhà nước là 12,2%, nhưng tổng vốn đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước trong đầu tư phát triển sản xuất thì lại lên tới 27,5%. Như vậy là tổng mức đầu tư trên vốn của doanh nghiệp Nhà nước cao hơn rất nhiều so với khu vực vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thành phần kinh tế khác. Đây chính là lợi thế của doanh nghiệp Nhà nước khi thực hiện định hướng chiến lược kinh tế của đất nước".

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 79 là phá bỏ những “điểm nghẽn” đã tồn tại nhiều năm. Đó là tư duy trông chờ, ỷ lại vào cơ chế bảo hộ; là sự lẫn lộn giữa chức năng quản lý nhà nước và chức năng chủ sở hữu; là tình trạng quyền hạn không đi đôi với trách nhiệm, dẫn đến tâm lý sợ sai, né tránh đổi mới. Nghị quyết nhấn mạnh việc gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả sản xuất - kinh doanh, coi đây là khâu then chốt để tạo chuyển biến thực chất trong quản trị doanh nghiệp nhà nước.

Nghị quyết 79 mở ra khung hành động mới

Bên cạnh xác định quyết liệt phá bỏ những “điểm nghẽn” đã tồn tại nhiều năm, Nghị quyết 79 đặt ra mục tiêu cụ thể: Đến năm 2030, phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Cùng với đó, xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt các doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào một số chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế.

Khi khuôn khổ thể chế được làm rõ, rào cản tư duy được tháo gỡ, doanh nghiệp quốc gia có thêm điều kiện để nâng cao năng lực quản trị, mạnh dạn đầu tư cho khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và các lĩnh vực mang tính chiến lược, dài hạn. Ông Phạm Tuấn Anh, Thành viên Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), 1 doanh nghiệp quốc gia đang quyết tâm ghi tên vào danh sách 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới vào năm 2030, bày tỏ: "Doanh nghiệp cần phải nâng cấp năng lực cạnh tranh, chuyển đổi số toàn diện, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, và lồng ghép các tiêu chí xanh trong đánh giá hiệu quả doanh nghiệp. Và quan trọng là đổi mới mô hình kinh doanh và đầu tư, từ mô hình kinh doanh truyền thống sang mô hình dựa trên dịch vụ, giá trị dữ liệu và nền tảng, tăng tỉ trọng đầu tư và nghiên cứu phát triển đổi mới sáng tạo. Một nội dung nữa là quốc tế hóa doanh nghiệp. Doanh nghiệp Nhà nước không chỉ phục vụ trong nước mà cần phải trở thành đầu tàu xuất khẩu dịch vụ công nghệ hạ tầng và hợp tác với các đối tác toàn cầu nhượng quyền công nghệ".