Nghe âm thanh bài tại đây:

Dân gian Việt Nam thường có câu "Miếng trầu là đầu câu chuyện" nên lá trầu, quả cau là những món không thể thiếu trong những dịp quan trọng, như: lễ cúng, dịp cưới hỏi... Và nét đẹp văn hóa mộc mạc này vẫn đang hiện hữu ở làng trầu Vị Thủy, xã Vị Thủy, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang. Người dân Vị Thủy đã gắn bó lâu đời với nghề trồng cây trầu và đưa sản phẩm này trở thành nét văn hóa đặc trưng của mảnh đất này.

Theo các bậc cao niên, cây trầu được trồng ở Vị Thủy cách nay khoảng 60 năm. Ngày trước người dân trồng chủ yếu để phục vụ cho tục “ăn trầu” của nhiều người lớn tuổi hoặc dùng cho đám hỏi, đám cưới. Sau này, lá trầu được tiêu thụ ở các chợ trên địa bàn tỉnh Hậu Giang, thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt xuất sang một số nước, như: Campuchia, Đài Loan (Trung Quốc) nên nghề trồng trầu ở Vị Thủy bắt đầu phát triển. Cây trầu không chỉ giúp người dân trồng trầu ở Vị Thủy có kinh tế ổn định mà còn tạo công ăn việc làm ổn định cho nhiều lao động ở địa phương từ việc trồng, chăm sóc, hái, xếp lá trầu thuê.

Làng trầu Vị Thủy hiện nay có diện tích khoảng 40ha. Ảnh: Tấn Phong/VOV

Hiện Vị Thủy có hơn 200 hộ trồng trầu, với tổng diện tích hơn 40ha, là Làng trồng trầu lớn nhất ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Được thiên nhiên ưu đãi, nhất là nguồn nước ngọt từ sông Hậu, nên cây trầu Vị Thủy luôn tươi tốt, lá trầu to có màu vàng, hương vị cay nồng được nhiều người yêu thích. Cây trầu từ khi trồng đến thu hoạch lá khoảng 3-4 tháng. Sau đó, mỗi tháng người dân có 3 đợt thu hoạch lá trầu, mỗi đợt cánh nhau 10 ngày. Mỗi khi thu hoạch, bà con gói lá trầu thành từng ốp (mỗi ốp 40 lá trầu). Ông Mai Văn Văn ở ấp 5 xã Vị Thủy, huyện Vị Thủy, cho biết một công (1296 mét vuông đất) trồng trầu, bà con có thu nhập từ 100 triệu đồng (gần 4.000 USD)/năm: "Gia đình trồng trầu cũng mấy chục năm nay rồi, cũng được một công mấy với một ngàn mấy, hai ngàn giàn trồng. Cuộc sống cũng ổn định. Ví dụ, 1 công trầu thu hoạch cao hơn lúa nhiều lắm, một tháng thu hoạch đến 3 lần, thu nhập gấp 2-3 lần thu hoạch lúa. Nông dân ở đây làm giàu từ cây trầu".

Năm 2020, để tạo thuận lợi cho đầu ra của sản phẩm, bà con trồng trầu ở xã Vị Thủy đã liên kết thành lập Hợp tác xã Trầu Vàng với gần 30 thành viên canh tác gần 20ha trầu. Trung bình mỗi tháng, Hợp tác xã cung ứng khoảng 5.000 - 6.000 ốp trầu cho thị trường. Trước đó vào năm 2019, Làng trầu Vị Thủy cũng đã được UBND tỉnh Hậu Giang công nhận là làng nghề truyền thống. Ông Nguyễn Văn Đời, Giám đốc Hợp tác xã Trầu Vàng, cho biết: "Tham gia Hợp tác xã, bà con đoàn kết trong canh tác, nâng cao chất lượng lá trầu nên giá thành ổn định. Tôi trồng được 2.500 giàn trầu để lo cho 2 đứa con học đại học, cuộc sống rất là phấn khởi, thoải mái".

Làng trầu Vị Thủy sẽ trở thành điểm du lịch cộng đồng độc đáo để giúp bà con địa phương tăng thêm thu nhập. Ảnh: Tấn Phong/VOV

Trong các kế hoạch, đề án phát triển du lịch của tỉnh Hậu Giang, xã Vị Thủy là một trong những địa phương là nơi có tiềm năng phát triển. Đặc biệt là không gian du lịch miệt vườn sông nước và liên kết với các địa phương lân cận, như: Thành phố Vị Thanh, Thị xã Long Mỹ, huyện Long Mỹ... để có những sản phẩm du lịch xanh thu hút du khách. Hiện tỉnh Hậu Giang đã xây dựng bộ sản phẩm du lịch đặc trưng của tỉnh, trong đó Làng trầu Vị Thủy góp mặt vào 1 trong 8 sản phẩm này, với tên gọi “Vị Thủy thắm tình trầu xanh”. Tour du lịch sẽ đưa du khách tham quan vườn trầu, nghe những câu chuyện về sự hình thành làng trầu, thư giãn cùng dược liệu làm từ lá trầu... Ông Nguyễn Công Duy, Chủ tịch UBND huyện Vị Thủy, chia sẻ ngoài tiềm năng kinh tế từ trầu, huyện Vị Thủy đang trong lộ trình phát triển Làng trầu trở thành điểm du lịch cộng đồng độc đáo để giúp bà con phát triển kinh tế:  "Đối với Đề án phát triển Làng trầu Vị Thủy, huyện đã đầu tư 2 đường giao thông; nâng cấp các thiết chế, như: cổng, biển bảng, rồi trồng thêm các hàng cau, các cụm hoa, các điểm cảnh quan để tạo điểm nhấn của du lịch làng trầu Vị Thủy. Huyện cũng đã tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, rồi tổ chức tham quan, học tập rút kinh nghiệm ở các nơi về việc làm du lịch. Địa phương cũng đã kết nối, kêu gọi các nhà đầu tư để mà chiết xuất tinh dầu từ lá trầu lương cũng như dây trầu để đưa vào sản xuất các sản phẩm như là kẹo trầu, dầu trầu, dung dịch vệ sinh để tăng thu nhập cho bà con".

Khách du lịch đã từng một lần đến với làng Vị Thủy sẽ vương vấn bởi hình ảnh những giàn trầu óng mượt giữa không gian bình yên của làng quê. Hiện, bà con nơi đây đang chuẩn bị làm du lịch nhằm giới thiệu làng nghề đến du khách xa gần. Bởi ngoài việc phát triển kinh tế, đây cũng là một trong những giải pháp để giữ gìn và phát triển làng trầu độc đáo lớn nhất vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.