(VOV5) - Từ một ngôi trường vùng cao, tiếng Tày đang được “đánh thức” bằng công nghệ và bằng chính tình yêu của thế hệ trẻ.
Trường THPT Thạch An là ngôi trường miền núi ở tỉnh Cao Bằng, với hơn 70% học sinh là dân tộc Tày, Nùng. Nhưng các em ít sử dụng tiếng Tày để giao tiếp trong cuộc sống. Chỉ đến khi tham gia Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất” và chuẩn bị cho cuộc thi “Bảo tồn tiếng Tày, Nùng” thì hành trình “học lại tiếng nói của chính dân tộc mình” mới thực sự bắt đầu.
 Các em học sinh trường THPT Thạch An, tỉnh Cao Bằng, cùng nhau luyện tập cách phát âm tiếng Tày và hát then, đàn tính sau mỗi buổi học chiều. Ảnh: Nông Diệp/VOV-Đông Bắc |
Nghe âm thanh bài viết tại đây:
Sau mỗi buổi học chiều, trong phòng học nhỏ của Trường THPT Thạch An, tỉnh Cao Bằng, các em học sinh lại cùng luyện hát then, tập đàn tính, chỉnh sửa từng câu hát, từng cách phát âm tiếng Tày. Em Trương Việt Hoàng, học sinh lớp 12D, cho biết: “Trong Câu lạc bộ có rất nhiều hoạt động giúp chúng em có cơ hội được nói tiếng Tày. Các bạn trong Câu lạc bộ thường tổ chức các buổi cùng nhau học hát then, đàn tính, dịch các bài viết, bản tin của trường và tập nói chuyện với nhau bằng tiếng Tày. Bây giờ, các bạn nói ngày càng tốt và ngày càng có nhiều bạn biết hát then, đàn tính. Qua việc học hát then, đàn tính còn giúp chúng em học được nhiều câu tiếng Tày trong lời hát nữa.”
Từ tháng 5/2025 đến nay, Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất” đã triển khai nhiều hoạt động, trong đó nổi bật là việc xây dựng các video tuyên truyền bằng tiếng Tày, kết hợp song ngữ Tày - Việt nhằm quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử và địa chất địa phương. Các sản phẩm truyền thông này không chỉ đăng tải trên fanpage nhà trường mà còn được đăng tải trên page Đoàn xã Thạch An và được Ban Quản lý Công viên địa chất Non nước Cao Bằng sử dụng làm tài liệu tuyên truyền chính thức.
 Học sinh Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất” Trường THPT Thạch An tham gia buổi học tập, tìm hiểu ngôn ngữ, văn hóa và các làn điệu dân ca Tày tại Hội Bảo tồn dân ca các dân tộc tỉnh Cao Bằng. Ảnh: Nông Diệp/VOV-Đông Bắc |
Cô Phạm Thị Quyên, giáo viên Trường THPT Thạch An, tỉnh Cao Bằng, phụ trách Câu lạc bộ “Cùng em khám phá Công viên địa chất”, cho biết: “Việc làm mà chúng tôi thấy tốt nhất đó là đã đánh thức được tình yêu đối với ngôn ngữ mẹ đẻ của các em, làm cho các em hào hứng hơn với tiếng nói của dân tộc mình mà trước đây, các em nghĩ là lỗi thời, lạc hậu, không hợp thời và ít người nói. Bây giờ, các em đã yêu nó trở lại. Các em cũng đã bắt đầu sửa soạn một tâm thế là sẽ nói, sẽ dùng và tôi thấy các em đã giao tiếp được trong trường học. Nhà trường cũng đang có dự định triển khai chương trình phát thanh học đường đưa tiếng Tày vào thực hiện các bản tin của nhà trường.”
Việc ứng dụng công nghệ số gắn bảo tồn ngôn ngữ dân tộc vào các sản phẩm truyền thông do thầy và trò Trường THPT Thạch An thực hiện đã cho thấy hiệu quả rõ nét. Hiệu quả này không chỉ ở trong nhà trường mà còn lan rộng ra toàn xã.
 Cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Thạch An hướng dẫn du khách quét mã QR dẫn đến các video giới thiệu khái quát về xã Thạch An, các điểm di sản và tuyến trải nghiệm "Một thời hoa lửa". Ảnh: Nông Diệp/VOV-Đông Bắc |
Chị Phan Thị Nhung, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Thạch An, cho biết: “Dự án này của trường THPT Thạch An không chỉ phù hợp với chủ trương bảo tồn tiếng dân tộc của địa phương mà còn phù hợp với giới trẻ, đoàn viên thanh niên của xã. Hiện nay, giới trẻ, đoàn viên thanh niên nhiều người không còn mặn mà, không còn giữ được tiếng Tày nên thông qua những video song ngữ Tày - Việt như thế này sẽ giúp quảng bá tốt hơn nữa về ngôn ngữ dân tộc cũng như văn hóa của địa phương.”
Chị Nông Thị Hương, xóm Nà Cốc, xã Thạch An, tỉnh Cao Bằng, chia sẻ: “Trước đây, ở nhà, con tôi không biết nói tiếng Tày, chỉ biết nghe một chút thôi, nhưng sau khi tham gia dự án bảo tồn tiếng Tày, thấy con về nhà cũng thấy nói được, ra ngoài cũng thấy nói tiếng Tày với các bà, các bác trong xóm. Về nhà biết hỏi ông bà, bố mẹ và hàng xóm… Câu nào không biết cũng đi hỏi để dịch bài cho nhóm. Bây giờ, thấy các con cháu biết tìm hiểu, biết nói tiếng Tày như thế này tôi thấy vui lắm, mong các cháu sẽ giữ gìn được bản sắc văn hóa dân tộc Tày của mình”.
Từ một ngôi trường vùng cao, tiếng Tày đang được “đánh thức” bằng công nghệ và bằng chính tình yêu của thế hệ trẻ. Đó không chỉ là câu chuyện bảo tồn một ngôn ngữ, mà còn là hành trình gìn giữ bản sắc, để tiếng nói của dân tộc Tày, Nùng nơi núi rừng Việt Bắc hồi sinh, tiếp tục ngân vang trong đời sống hôm nay và các thế hệ mai sau.