Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 vào ngày 15/3 là sự kiện chính trị quan trọng của Việt Nam, nơi quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện trực tiếp, tập trung và rõ nét nhất qua mỗi lá phiếu. Tại Việt Nam, dân chủ trong bầu cử không chỉ bắt đầu từ thời điểm cử tri bước vào phòng bỏ phiếu mà được thực hiện ngay trong các vòng hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, nơi quyền “dân biết, dân bàn, dân lựa chọn” được cụ thể hóa bằng những quy trình chặt chẽ, công khai, minh bạch.

Khai mạc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại một tổ bỏ phiếu ở đặc khu Thổ Châu. Ảnh: Lam Hiếu/VOV-ĐBSCL

Theo quy định của pháp luật, bầu cử ở Việt Nam được tổ chức dựa trên những nguyên tắc cơ bản như phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Điều đó có nghĩa là hầu hết công dân từ 18 tuổi trở lên đều có quyền tham gia bỏ phiếu, mỗi người có một lá phiếu ngang nhau và được tự mình lựa chọn ứng cử viên mà không buộc công khai lựa chọn của mình trước người khác.

Dân chủ từ hiệp thương đến lá phiếu

Ở Việt Nam, mọi khâu trong công tác bầu cử đều được triển khai đúng quy định, hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Ảnh: Kim Thanh/VOV

Quy trình lựa chọn những ứng cử viên ưu tú nhất được Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp triển khai qua 3 vòng hiệp thương, đảm bảo nhân dân được thông tin đầy đủ và có cơ sở để theo dõi, giám sát toàn bộ quá trình bầu cử. Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khẳng định: "Chúng tôi cũng tăng cường công tác kiểm tra giám sát đối với các cơ quan nhà nước, các tổ chức bầu cử của cả trung ương và địa phương. Đồng thời tạo cơ chế để nhân dân trực tiếp tham gia giám sát vào hoạt động bầu cử như: niêm yết danh sách cử tri và giới thiệu danh sách nhân sự ứng cử tại các hội nghị cử tri nơi cư trú. Tất cả người dân mà được quyền bầu cử theo quy định của Luật, theo quy định của hiến  pháp đều được bảo đảm để làm sao cuộc bầu cử được thực hiện đầy đủ các quy trình và thuận lợi nhất".

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phan Trung Sơn, nguyên giảng viên cao cấp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, với quy trình 3 vòng hiệp thương, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội đóng vai trò quan trọng khi tập hợp rộng rãi các giai tầng xã hội, là cầu nối phản ánh trung thực nguyện vọng của Nhân dân, góp phần lựa chọn được những người “có tâm, có tầm, có trí, có trách nhiệm” để gánh vác trọng trách đại diện cho dân: Đây là những tổ chức có thể giới thiệu đại biểu đáp ứng được sự kỳ vọng của nhân dân, đưa vào hiệp thương. Trong quá trình hiệp thương đó phải thể hiện được nguyện vọng của nhân dân. Nếu càng qua nhiều bộ lọc thì càng chọn ra được những người xứng đáng, những người có năng lực, có tâm, có trí, có tầm, có tài, có thể đảm đương được công việc đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.

Hội đồng Bầu cử quốc gia tổ chức họp báo về công tác chuẩn bị cho Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Ảnh: Đỗ Minh/VOV

Qua thực tiễn triển khai tại cơ sở, quy trình hiệp thương 3 vòng thể hiện rõ quyền “dân biết”, “dân bàn”, “dân giám sát” và “dân chọn”. Chị Nguyễn Thị Linh, cử tri ở Thái Nguyên, chia sẻ: Tôi đã chủ động tìm hiểu thông tin về các ứng cử viên, đồng thời chuẩn bị các giấy tờ cần thiết, như: căn cước công dân và nắm rõ các lưu ý khi tham gia bỏ phiếu. Đây là lần thứ hai tôi tham gia bỏ phiếu bầu cử và cảm thấy rất vinh dự.

Đại diện cho niềm tin của nhân dân

Từ hiệp thương đến lá phiếu, từ chuẩn bị nhân sự đến ngày hội toàn dân đi bầu, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 tại Việt Nam khẳng định rõ: Nhân dân là chủ thể trung tâm của quá trình bầu cử. Nguyên tắc “dân biết, dân bàn, dân chọn” không dừng lại ở khẩu hiệu, mà được hiện thực hóa sinh động trong từng bước, từng khâu của quy trình. Bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho biết: "Điều đó thể hiện tinh thần “lấy dân làm gốc”, tư tưởng “Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân”. Các văn kiện tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng thể hiện xuyên suốt như vậy. Vì vậy, cuộc bầu cử là để hiện thực hóa tư tưởng “Dân là chủ, dân làm chủ”, là biểu hiện sinh động nhất của quyền dân chủ của nhân dân trong việc bầu ra những người tiêu biểu nhất cho mình để tham gia vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở Trung ương, đó là Quốc hội và cơ quan quyền lực ở địa phương, đó là hội đồng nhân dân các cấp".

Người dân kiểm tra thông tin cá nhân trong danh sách cử tri tại khu dân cư ở Thái Nguyên. Ảnh: Kim Thanh/VOV

Tính dân chủ của bầu cử tại Việt Nam còn được thể hiện rõ qua mức độ tham gia rộng rãi của người dân. Tỷ lệ cử tri đi bầu thường rất cao, phản ánh sự quan tâm của xã hội đối với việc lựa chọn đại biểu. bầu cử sớm. Với quy trình bầu cử được tổ chức bài bản, công khai và minh bạch, cùng với việc đặt người dân ở vị trí trung tâm của quá trình bầu cử, cuộc bầu cử ngày 15/3/2026, sẽ góp phần sớm kiện toàn bộ máy nhà nước, tạo nền tảng để triển khai nhanh những quyết sách của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.