Bà Triệu Thị Chung ở thôn Cốc Thốc, xã Phủ Thông, tỉnh Thái Nguyên, dù đã ngoài 70 tuổi vẫn miệt mài với từng đường kim, mũi chỉ. Từ đôi tay khéo léo, bà không chỉ tạo nên những hoa văn truyền thống mà còn kiên trì truyền dạy lại cho thế hệ trẻ để nghề thêu của người Dao đỏ tiếp tục được gìn giữ.

Ở tuổi ngoài 70, bà Triệu Thị Chung (phải) vẫn miệt mài với từng đường kim, mũi chỉ. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV

Sinh ra và lớn lên trong gia đình người Dao đỏ, từ khi 7-8 tuổi, bà Chung đã được bà, mẹ và các chị truyền dạy nghề thêu. Khi bạn bè cùng trang lứa còn mải mê nô đùa, bà đã cặm cụi bên từng tấm vải, học cách tạo hoa văn tượng trưng cho trời, đất, rừng núi, chim thú, dòng sông… Những đường kim đầu tiên ấy đã trở thành nền tảng để bà gắn bó trọn đời với nghề truyền thống của dân tộc mình.

Bà Triệu Thị Chung chia sẻ: "Tôi biết thêu từ lúc còn nhỏ rồi, giờ tôi già tôi muốn truyền lại cho các con, cháu, chị, em để giữ bản sắc của dân tộc mình. Không truyền sau này mất hết, giữ lại để cho truyền thống của dân tộc mình ngày càng khởi sắc".

Bà Triệu Thị Chung tận tình hướng dẫn các học viên nghề thêu người Dao đỏ. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV

Nhiều năm qua, bà Chung tận tâm truyền dạy lại cho phụ nữ và thanh thiếu niên trong xã thông qua Hợp tác xã (HTX) Thiên An, nơi bà là một trong những thành viên gắn bó nhất. Từ năm 2020, bà trở thành “giáo viên” của các lớp dạy thêu do HTX phối hợp tổ chức. Với cách hướng dẫn gần gũi, kiên nhẫn, bà đã trực tiếp truyền nghề cho hơn 80 học viên. Nhiều chị em sau khóa học đã tự tay làm được những sản phẩm thêu tinh xảo, từ chiếc túi nhỏ, chiếc khăn đến những bộ mũ truyền thống, vừa tăng thu nhập, vừa khơi dậy niềm tự hào về văn hóa Dao đỏ.

Chị Hoàng Thị Tuyên, một học viên được bà Chung truyền dạy nghề, cho biết: "Bà Chung hướng dẫn rất nhiệt tình và rất tỉ mỉ, thêu từng nốt một và từng sợi chỉ, cô rất nhiệt tình với học viên, đến 17 giờ rồi mà bà Chung vẫn còn giảng dạy. Ai chưa biết, chưa hiểu thì hỏi để cô ấy giúp. Học thêu rất có ý nghĩa, bởi vì lưu truyền bản sắc của dân tộc Dao, nét văn hóa của của cha ông truyền lại".

Học viên có đủ các lứa tuổi và dân tộc khác nhau, tất cả cùng chung đam mê gìn giữ nét văn hóa truyền thống của người Dao đỏ. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV

Ở những lớp dạy thêu của bà Chung có nhiều em nhỏ mới 14–15 tuổi. Nhờ sự chỉ dạy tận tình, tỉ mỉ của bà, các em không chỉ thạo đường kim mũi chỉ cơ bản mà còn biết tạo hoa văn truyền thống của dân tộc mình trên từng tấm vải. Từ những giờ học ấy, các em dần hiểu hơn giá trị văn hóa của người Dao đỏ ẩn chứa trong từng họa tiết thổ cẩm. Em Nông Thu Hà (14 tuổi) bày tỏ: "Cô giáo chỉ cho con biết, dạy cho con rất nhiều. Con cũng thích nghề thêu này và con sẽ cố gắng phát huy truyền thống này".

Không chỉ góp phần gìn giữ văn hóa, những lớp dạy thêu do bà Chung đồng hành còn mở ra hướng sinh kế bền vững cho phụ nữ vùng cao. Các sản phẩm, như: khăn, mũ, khẩu trang, khăn trải, gối ôm thổ cẩm… do chính học viên làm ra ngày càng được người tiêu dùng yêu thích, được bày bán tại các gian hàng nông nghiệp thuộc Chương trình mỗi xã/phường 1 sản phẩm (OCOP) và cửa hàng của HTX. Nhờ đó, mỗi tháng HTX Thiên An cung ứng trên 200 sản phẩm thổ cẩm–dược liệu, tạo việc làm ổn định cho 15–20 thành viên, chủ yếu là phụ nữ Dao và Tày, với thu nhập 5–6 triệu đồng (200-240 USD/người/tháng).

Nghề thêu tay truyền thống cũng đã giúp cho chị em có thu nhập ổn định từ bán sản phẩm. Ảnh: CTV Thúy Kiều/VOV

Chị Lý Thị Quyên, Giám đốc HTX Thiên An, cho biết: "Đối với chúng tôi, bác Chung là một thành viên hết lòng vì HTX. Bác không chỉ giỏi nghề thêu mà còn hết lòng và trách nhiệm trong công việc, luôn sẵn sàng giúp đỡ các chị em và luôn nhắc nhở những thế hệ sau. Vì vậy, thế hệ trẻ chúng tôi luôn phải gìn giữ họa tiết thổ cẩm dân tộc và cũng là người truyền lửa cho thế hệ sau".

Tuy tóc đã bạc, mắt không con tinh anh, nhưng hằng ngày, bà Triệu Thị Chung vẫn ngồi bên hiên nhà, đôi tay vẫn thoăn thoắt tạo từng mũi thêu, đường chỉ. Bà không chỉ làm ra những tấm thổ cẩm đẹp mắt, mà còn lặng lẽ truyền lại lửa nghề, tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ, để sắc màu thổ cẩm của người Dao đỏ còn mãi trong nếp sống nơi núi rừng vùng cao.