(VOV5) - Mỗi chiếc bánh là một câu chuyện, là một phần ký ức văn hóa, là nét chấm phá giản dị nhưng sâu lắng trong bức tranh ẩm thực của người Tày nơi xứ Lạng.
Ở xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn, bánh bí đỏ (giò bàu) là món ăn quen thuộc trong đời sống của đồng bào Tày. Từ những nguyên liệu giản dị, người dân nơi đây đã tạo nên một món bánh mang hương vị tự nhiên, phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên và truyền thống văn hóa bản địa.
Nghe âm thanh tại đây:
Không cầu kỳ nguyên liệu, không phô trương hình thức, bánh bí đỏ, món ăn tồn tại hàng trăm năm nay của đồng bào dân tộc Tày tại xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn, mang trong mình câu chuyện của đất, của người, của nếp sống gắn bó với nương rẫy, ruộng đồng.
Bí đỏ được trồng trên nương cao, chín tự nhiên theo mùa. Khi bí già, vỏ chuyển màu sẫm, ruột vàng sánh, người Tày hái về, để dành làm bánh cho những ngày nông nhàn, những dịp sum họp gia đình, hay đơn giản là món quà quê đãi khách phương xa.
 Bánh bí đỏ (bánh giò bầu) là đặc sản của đồng bào dân tộc Tày tại xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn. Ảnh: Thế Hùng/VOV5 |
Bí đỏ được gọt vỏ, cắt khúc, hấp chín trên bếp củi. Khi bí mềm, người ta dùng tay hoặc chày gỗ nghiền nhuyễn, trộn cùng bột nếp. Không cần cân đong chính xác. Tất cả dựa vào kinh nghiệm truyền đời. Bột phải dẻo, không khô, không nhão. Bí phải thơm, ngọt tự nhiên, không lẫn vị đắng.
Chị Lò Thu Phương, người đã có kinh nghiệm nhiều năm làm bánh bí đỏ ở xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn, vừa làm bánh vừa chia sẻ: “Bánh bí đỏ không có nhân. Bí đỏ đồ lên trộn với bột nếp. Bí phải chọn được quả bí ngon, dẻo, không bị sượng. Chọn những quả bí nhẵn, hấp chín rồi giầm nhuyễn ra rồi trộn với bột nếp. Muốn ăn ngọt thì có thể cho thêm đường. Thường thì mọi người sẽ làm bánh truyền thống gói bằng lá chuối rồi cho lên hấp. Hấp tầm 1 tiếng đến 1 tiếng rưỡi.”
 Nguyên liệu làm bánh khá giản dị, gồm bí đỏ hấp chín trộn đều cùng bột nếp.
Ảnh: Thế Hùng/VOV5 |
Bánh Bí đỏ sau khi được nặn thành những hình thù mong muốn sẽ được đem hấp để giữ trọn vị ngọt mềm, hoặc chiên vàng nhẹ trên chảo mỡ để vỏ ngoài giòn, bên trong vẫn dẻo thơm.
Khi bánh chín, mùi bí đỏ quyện với hương nếp lan tỏa khắp gian bếp. Mùi hương ấy không chỉ đánh thức vị giác, mà còn gợi lên ký ức bản làng, ký ức của những mùa vụ đã qua.
Với người Tày, bánh bí đỏ không đơn thuần là món ăn. Đó là cách người dân nơi đây trân trọng nông sản. Món bánh này là biểu tượng của con người gắn bó với thiên nhiên, thể hiện nếp sống tiết kiệm, không bỏ phí bất cứ thứ gì đất rừng ban tặng.
 Bột bánh trộn xong sẽ được chia thành các phần nhỏ đều nhau và gói lại bằng lá chuối trông hệt như những chiếc giò lụa. Ảnh: Thế Hùng/VOV5 |
Anh Nguyễn Thành Dân và chị Thanh Hồng, những du khách đến từ Hà Nội, lần đầu thưởng thức bánh bí đỏ Hữu Liên, chia sẻ: “Bánh ăn rất ngon, độ dai dai hơn bánh dày 1 chút, ăn thì cảm nhận được vị ngọt thoảng thoảng và thơm mùi bí đỏ. Độ ngọt vừa phải ăn rất là thơm.”
“Ban đầu cảm nhận thì nó giống như là bánh dày nhưng ăn xong thì thấy nó có vị ngọt của bí đỏ nhưng có thêm chút đường. Ăn thì không hề bị dính tay.”
 Du khách trải nghiệm làm bánh bí đỏ tại xã Hữu Liên, tỉnh Lạng Sơn.
Ảnh: Thế Hùng/VOV5 |
Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều món ăn truyền thống dần bị lãng quên, bánh bí đỏ Hữu Liên vẫn được người dân gìn giữ bằng chính đời sống hằng ngày. Với người dân tộc Tày, mỗi chiếc bánh là một câu chuyện, là một phần ký ức văn hóa, là nét chấm phá giản dị nhưng sâu lắng trong bức tranh ẩm thực của người Tày nơi xứ Lạng.