Trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không còn bó hẹp trong những trang sách mà là “chìa khóa” để thế hệ trẻ Việt Nam tự tin bước ra thế giới với tư thế của những công dân toàn cầu. Việc tích hợp công nghệ là xu thế và trở thành yêu cầu cấp thiết để đổi mới căn bản giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường lao động 4.0.

Đông đảo nhà khoa học, giảng viên, sinh viên tham dự Hội thảo “Đổi mới chương trình khung đào tạo ngoại ngữ tại Học viện Ngoại giao: Thích ứng với yêu cầu chất lượng và chuyển đổi số trong giáo dục đại học”.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang tái định hình cách thức dạy và học ngoại ngữ. Nhớ lại những năm học phổ thông với bảng đen, phấn trắng và những trang ngữ pháp dày đặc, đó là “Ngoại ngữ 1.0” theo cách phân kỳ của TS. Lê Quang Sáng, Trưởng Khoa Tiếng Trung Quốc, Đại học Ngoại thương. Giáo dục ngoại ngữ đã chuyển dịch từ “Ngoại ngữ 1.0” tập trung vào ngữ pháp sang phiên bản 4.0, tận dụng AI, dữ liệu lớn để cá nhân hóa lộ trình học, tương tác theo thời gian thực và lấy người học làm trung tâm thực sự.

Giảng viên giờ đây đóng vai trò là "nhà thiết kế môi trường học tập", giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện qua các mô hình "Lớp học đảo ngược" hay "Học tập dựa trên dự án" và "Học tập kết hợp".

Tại hội thảo ngày 06/3/2026 với chủ đề “Đổi mới chương trình khung đào tạo ngoại ngữ tại Học viện Ngoại giao: Thích ứng với yêu cầu chất lượng và chuyển đổi số trong giáo dục đại học”, câu chuyện chuyển đổi số được đặt trong một ngữ cảnh đặc thù. Học viện Ngoại giao không đào tạo người học ngoại ngữ thuần túy mà đây là nơi hình thành đội ngũ “cán bộ đối ngoại” tương lai đại diện cho hình ảnh quốc gia.

Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Romania Đỗ Đức Thành.

Từ góc nhìn thực tiễn của một nhà ngoại giao, ông Đỗ Đức Thành, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Romania, cho rằng chuyển đổi số giữ vai trò then chốt trong việc đào tạo cán bộ đối ngoại thời kỳ mới: “Thời gian đầu tư để học một ngoại ngữ sẽ được rút ngắn nhờ vào việc áp dụng chuyển đổi số cho phép cải tiến phương pháp học tập và nâng cao chất lượng giảng dạy. Về phương pháp, người học có thể theo đuổi một lộ trình cá nhân hóa trong môi trường tương tác cao. Mục đích là làm sao để phát huy tối đa tiềm năng của chuyển đổi số trong việc đào tạo đội ngũ cán bộ không phải chỉ là biết ngoại ngữ mà sử dụng ngoại ngữ thành thạo trong môi trường đối ngoại đa văn hóa đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, phát biểu khai mạc Hội thảo “Đổi mới chương trình khung đào tạo ngoại ngữ tại Học viện Ngoại giao: Thích ứng với yêu cầu chất lượng và chuyển đổi số trong giáo dục đại học”.

TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhấn mạnh: ngoại ngữ trong bối cảnh hội nhập quốc tế không còn là công cụ riêng của cán bộ ngoại giao, mà là phương tiện để cả xã hội kể câu chuyện Việt Nam ra thế giới. Nhìn từ góc độ đó, nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ cũng là nâng tầm hình ảnh quốc gia.

TS. Nguyễn Thị Cát Ngọc, Khoa Tiếng Anh, Trưởng Ban tổ chức hội thảo ngày 06/3/2026 tại Học viện Ngoại giao.

Các chuyên gia khẳng định chuyển đổi số là bước đi đột phá. TS. Nguyễn Thị Cát Ngọc, Khoa Tiếng Anh, Trưởng Ban tổ chức hội thảo, chia sẻ một số ứng dụng cụ thể đang được áp dụng tại Học viện Ngoại giao: "Hiện nay, các công cụ, như: Google AI Studio hay Microsoft Teams giúp tạo điều chỉnh bài đọc và bài nghe, chuyển văn bản thành âm thanh phục vụ luyện nghe và xây dựng tiêu chí đánh giá cho bài tập đọc hiểu. AI cũng được sử dụng để tạo các bài tập tương tác nhằm hỗ trợ sinh viên khắc phục lỗi ngôn ngữ khi diễn đạt ý tưởng bằng tiếng Anh. Trong luyện nói và viết, AI hỗ trợ tạo môi trường luyện tập cho sinh viên, cung cấp phản hồi tự động. AI Voicebot chuyên biệt hỗ trợ sinh viên luyện nói mọi lúc mọi nơi".

Dù mang lại nhiều cơ hội, quá trình chuyển đổi số vẫn đối mặt với rào cản về kỹ năng công nghệ và hạ tầng số. Nhiều cơ sở đào tạo vẫn gặp khó khăn về hệ thống phòng học chuyên dùng, thiếu cơ sở dữ liệu lớn và các phần mềm chuyên ngành đồng bộ. Việc số hóa giáo trình và xây dựng kho học liệu dùng chung vẫn còn chậm so với tốc độ phát triển của công nghệ. Giảng viên cần được tập huấn thường xuyên về cách sử dụng công cụ mới và về tư duy thiết kế trải nghiệm học tập số.

Về phía Học viện Ngoại giao, hướng đi tổng thể đang được định hình gồm: bổ sung các ngôn ngữ thiết yếu, đổi mới giáo trình theo hướng tăng cường ngôn ngữ chuyên ngành và mời đội ngũ cán bộ đối ngoại có kinh nghiệm thực chiến tham gia giảng dạy.

Chuyển đổi số thành công không tự động tạo ra những người giỏi ngoại ngữ. Nhưng nếu được triển khai đúng hướng, nó có thể là đòn bẩy để ngoại ngữ thực sự trở thành chiếc chìa khóa giúp thế hệ trẻ Việt Nam bước ra thế giới tự tin, bản lĩnh và sẵn sàng hội nhập.