Trong nhịp sống hiện đại, khi mỗi ngày chúng ta bị bao quanh bởi vô số dòng thông tin ngắn, nhanh và liên tục cập nhật trên các nền tảng số, việc dành thời gian cho một cuốn sách – đọc chậm, đọc sâu và suy ngẫm  dường như đang trở thành một thử thách không nhỏ, đặc biệt với người trẻ. Thế nhưng, cũng chính trong bối cảnh ấy, nhu cầu tìm lại chiều sâu tri thức, tìm lại những giá trị bền vững lại trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhân dịp kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, chào mừng Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, Nhà xuất bản Kim Đồng vừa ra mắt “Tủ sách Thanh niên” – một không gian tri thức dành riêng cho thế hệ trẻ, với kỳ vọng khơi dậy, nuôi dưỡng và lan tỏa văn hóa đọc trong đời sống đương đại.

Một số tác phẩm văn học kinh điển trong Tủ sách Thanh niên.

“Tủ sách Thanh niên” được giới thiệu với 12 đầu sách thuộc nhiều thể loại khác nhau: từ tiểu thuyết, nhật ký, hồi ký đến sách danh nhân, bao gồm cả các tác phẩm trong nước và quốc tế. Ở đó, người đọc có thể bắt gặp những cuốn sách đã từng đi cùng nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam như “Dấu chân người lính” của Nguyễn Minh Châu, “Mẫn và tôi” của Phan Tứ, hay “Mãi mãi tuổi hai mươi” của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc – những tác phẩm không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử mà còn khắc họa lý tưởng sống, tinh thần dấn thân của tuổi trẻ Việt Nam. Bên cạnh đó là những câu chuyện về các vĩ nhân thế giới như Karl Marx, Aleksey Maresyev hay Booker T. Washington… mở ra những góc nhìn đa chiều về khát vọng vươn lên, về ý chí và nghị lực của con người trong những hoàn cảnh khác nhau.

Những cuốn sách gối đầu giường của nhiều thế hệ.

Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sách, “Tủ sách Thanh niên” còn mang theo một thông điệp rõ ràng: đọc sách không chỉ để biết, mà còn để hiểu; không chỉ để tích lũy tri thức, mà còn để hình thành nhân cách và định hình lý tưởng sống. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc xây dựng thói quen đọc sách đang đứng trước nhiều thách thức, khi môi trường tiếp nhận thông tin của người trẻ đã có những thay đổi căn bản. PGS.TS Phạm Xuân Thạch – Trưởng Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội nhìn nhận rõ điều này: “Bối cảnh đọc sách bây giờ vất vả hơn trước. Chúng ta tưởng các nền tảng mạng xã hội như Facebook đem đến sự tự do biểu đạt nhưng thật ra những thuật toán của nó đã chi phối cách con người hiện diện trên mạng xã hội. Bây giờ thanh niên phải đối diện với bước ngoặt hình ảnh và sự tiêu thụ nội dung ngắn một cách tràn lan. Như vậy đọc trở thành một công việc không phải dễ dàng ở điểm khởi đầu. Trong sự tràn lan của những thuật toán và trí tuệ nhân tạo nếu thiếu năng lực đọc thì chúng ta sẽ mất đi tính chủ động tiếp nhận tri thức và hình thành tư duy. Khi đó đầu óc sẽ bị khuôn mẫu theo các thuật toán”.

Toạ đàm về văn hoá đọc sách tại Lễ ra mắt Tủ sách Thanh niên.

Những thay đổi của công nghệ không chỉ làm thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin, mà còn tác động trực tiếp đến cách tư duy, cách hình thành quan điểm cá nhân. Trong một môi trường mà mọi thứ đều có thể được “gợi ý sẵn”, việc đọc – với tính chất độc lập và đòi hỏi sự tập trung – lại càng trở nên quan trọng như một cách để mỗi người giữ lại khả năng suy nghĩ sâu và phản biện. “Công nghệ cũng có mặt tích cực của nó… Tôi nghĩ khi đọc xong điều quan trọng nhất là suy nghĩ. Đọc cuốn sách mà thiếu đi sự suy nghĩ thì rất thiệt thòi… Khi biết chất vấn thì hành động sẽ chín chắn hơn và có chiều sâu nhất định”.

Thực tế cho thấy, với người trẻ hôm nay, việc đọc không còn bó hẹp trong một khuôn mẫu. Sự kết hợp giữa sách giấy và nền tảng số đang tạo ra những cách tiếp cận linh hoạt hơn với tri thức. Quan trọng hơn cả, việc đọc cần xuất phát từ nhu cầu và cảm hứng cá nhân, thay vì chạy theo những mục tiêu hình thức. Lê Phương Thảo – Đại sứ Văn hóa đọc, chia sẻ góc nhìn từ chính trải nghiệm của mình: “Để có thể tiếp cận một nguồn sách rộng lớn và đồ sộ nhất thì tôi sẽ tiếp cận nguồn sách online. Tuy nhiên làm thế nào để hứng thú nhất khi đọc sách thì tôi sẽ chọn những cuốn sách giấy vì chúng đồng hành với tôi từ ngày còn nhỏ. Trong một năm tôi có thể đọc được 100 cuốn nhưng có thể chỉ đọc được ½ số đó vì còn phải phụ thuộc vào thời gian, địa lý và công việc. Việc đọc sách không thể chạy đua được vì đọc cho bản thân nên phải đặt mục tiêu thực tế, phù hợp nhất với bản thân. Nếu chọn ngay một cuốn sách trong tủ sách thanh niên thì tôi sẽ chọn ngay cuốn “Thép đã tôi thế đấy”. Đó là cuốn sách gắn với tuổi thơ của mẹ tôi.”

Câu chuyện của những người trẻ như Lê Phương Thảo cho thấy, đọc sách không phải là một cuộc đua về số lượng, mà là hành trình cá nhân, nơi mỗi cuốn sách đều có thể trở thành một điểm tựa tinh thần, một ký ức, hoặc một nguồn cảm hứng. Và chính từ những trải nghiệm như vậy, việc xây dựng một tủ sách dành riêng cho thanh niên không chỉ mang ý nghĩa cung cấp tri thức, mà còn góp phần định hướng giá trị sống cho thế hệ trẻ.

Bà Nguyễn Phạm Duy Trang – Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương phát biểu tại Lễ ra mắt Tủ sách

Ở góc độ tổ chức và định hướng, “Tủ sách Thanh niên” được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những nền tảng quan trọng góp phần xây dựng lớp thanh niên Việt Nam trong thời đại mới. Bà Nguyễn Phạm Duy Trang – Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương, nhấn mạnh: “Thói quen đọc sách chính là nền tảng cốt lõi xây dựng lớp thanh niên tri thức, có bản lĩnh và lý tưởng sống đẹp, sẵn sàng hội nhập trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Những cuốn sách trong tủ sách Thanh niên sẽ tiếp tục là những trang sách chắp cánh cho ước vọng của tuổi trẻ. Tuổi trẻ sẽ tìm được những giá trị sâu sắc về lý tưởng sống, lòng yêu nước, bản lĩnh vượt khó và khát vọng cống hiến”.

Không chỉ là những trang sách, đó còn là những hành trình tinh thần nơi người trẻ có thể soi chiếu lại chính mình, tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi về lý tưởng, về trách nhiệm và về con đường phía trước. Từ những câu chuyện trong sách, người đọc có thể nhận ra rằng: mỗi thế hệ đều có những thử thách riêng, nhưng khát vọng cống hiến và tinh thần vượt lên chính mình luôn là giá trị xuyên suốt.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên – Phó Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng phát biểu.

Với những người làm sách, việc lựa chọn và xây dựng nội dung cho “Tủ sách Thanh niên” không chỉ dừng lại ở yếu tố chất lượng, mà còn là sự cân nhắc để tạo nên sự kết nối giữa truyền thống và hiện đại, giữa quá khứ và hiện tại. Bà Vũ Thị Quỳnh Liên – Phó Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng, cho rằng: “Trên mỗi trang sách, bạn đọc trẻ sẽ tìm gặp những giá trị về lý tưởng sống, lòng yêu nước, bản lĩnh vượt khó, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Tủ sách Thanh niên của Nhà xuất bản Kim Đồng không chỉ giới thiệu những tác phẩm có giá trị mà còn truyền cảm hứng sống tích cực, nuôi dưỡng tinh thần lập thân, lập nghiệp, có ý thức trách nhiệm với cộng đồng, đất nước. Với định hướng đó, Tủ sách Thanh niên mong muốn trở thành người đồng hành của tuổi trẻ Việt Nam, để từ mỗi cuốn sách một hành trình cống hiến bắt đầu.”

Trong một thế giới mà mọi thứ đang diễn ra ngày càng nhanh, việc giữ cho mình một khoảng lặng để đọc, để suy ngẫm và để hiểu sâu có lẽ chính là cách để mỗi người trẻ không bị cuốn trôi trong dòng chảy thông tin. Sự ra đời của “Tủ sách Thanh niên” như một sự khẳng định về vai trò của văn hóa đọc trong đời sống hiện đại  nơi tri thức không chỉ được tiếp nhận, mà còn được chiêm nghiệm, nuôi dưỡng và chuyển hóa thành hành động.