(VOV5) - Các mặt hàng thép và nhôm của EU xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục chịu mức thuế bổ sung lên tới 50%.
Nền kinh tế của các nước Liên minh Châu Âu (EU) vừa trải qua một năm nhiều biến động khi tăng trưởng ì ạch dưới sức ép từ căng thẳng thương mại toàn cầu. Theo giới chuyên gia, 2026 sẽ tiếp tục là năm khối này phải ứng phó nhiều với các thách thức đến từ thuế quan và năng lượng Mỹ.
Tờ báo Der Spiegel (Tấm gương) của Đức hôm 27/12 đăng bài phân tích, trong đó trích dẫn nhiều số liệu và nhận định kém lạc quan từ giới kinh doanh tại Đức về triển vọng kinh tế năm 2026 dưới sức ép từ chính sách thuế quan và năng lượng của Mỹ. Cụ thể, theo bài báo của Der Spiegel, Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK) dự báo xuất khẩu của Đức sang Mỹ giảm khoảng 8% trong năm 2025 và kết quả khảo sát các doanh nghiệp Đức đang hoạt động tại Mỹ cũng cho thấy 75% số doanh nghiệp được hỏi đánh giá chính sách thương mại mới của Mỹ đã gây ra những hậu quả tiêu cực đối với công việc kinh doanh của các doanh nghiệp này.
 Ảnh minh hoạ: REUTERS/Dado Ruvic |
Theo thỏa thuận thương mại mới mà Liên minh Châu Âu (EU) đạt được với Mỹ hồi tháng 7 năm 2025, mức thuế nhập khẩu của Mỹ với hầu hết các sản phẩm của EU được hạ xuống mức 15%, so với ban đầu là 20%. Tuy nhiên, các mặt hàng thép và nhôm của EU xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục chịu mức thuế bổ sung lên tới 50%. Mỹ cũng đã áp mức thuế này với 407 mặt hàng và đây là đòn giáng mạnh vào ngành chế tạo máy của Đức. Theo Hiệp hội các Nhà chế tạo Máy móc và Thiết bị Đức (VDMA), hơn 1/2 lượng máy móc Đức xuất khẩu sang Mỹ phải chịu mức thuế cao, khiến hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp Đức tại thị trường Mỹ sụt giảm mạnh. Ông Wolfgang Niedermark, thành viên Ban điều hành Liên đoàn Công nghiệp Đức, cho biết hầu hết các doanh nghiệp đều chờ đợi nhiều khó khăn trong năm 2026: “Chúng tôi dự báo tăng trưởng trong ngành công nghiệp của chúng tôi sẽ giảm mạnh. Đây thực sự là điều không may bởi Đức và Châu Âu chỉ mới bước vào giai đoạn ghi nhận một số dấu hiệu tích cực và đúng hướng. Đây là bước lùi nghiêm trọng đối với các nỗ lực tăng trưởng trở lại của chúng tôi”.
Trước các phản hồi ngày càng tiêu cực từ các tập đoàn công nghiệp nặng ở Châu Âu, các quan chức EU thời gian qua đang tìm cách đảo ngược, hoặc ít nhất là đàm phán lại, thỏa thuận với phía Mỹ. Chủ tịch Ủy ban Thương mại thuộc Nghị viện Châu Âu, ông Bernd Lange yêu cầu Washington rút lại quyết định tăng thuế quan đối với thép và nhôm, đồng thời khẳng định nếu yêu cầu này không được thực hiện, EU không nên duy trì mức thuế 0% đối với các mặt hàng chứa thép và nhôm của Mỹ như thỏa thuận trước đó với Tổng thống Trump. Tuy nhiên, các nhà ngoại giao hoài nghi khả năng EU có cơ hội đạt được các điều khoản tốt hơn. Chiến lược an ninh mới của Mỹ đang gây áp lực lên mối quan hệ hai bên, cũng như những đe dọa trừng phạt gần đây của EU nhắm vào các tập đoàn công nghệ Mỹ. Đối với Washington, mức thuế cao cũng đồng nghĩa với nguồn thu lớn. Nếu như năm 2023, thuế đánh vào hàng xuất khẩu của EU sang Mỹ chỉ ở mức 7 tỷ USD, thì vào năm 2026, con số này dự kiến sẽ tăng gấp 10 lần.
Theo ông Niclas Poitiers, chuyên gia kinh tế tại Quỹ nghiên cứu Bruegel có trụ sở ở Brussels (Bỉ), thỏa thuận thương mại mà EU ký với Mỹ hồi mùa Hè vừa qua rõ ràng là “có vấn đề” với EU bởi thỏa thuận này phơi bày nhiều điểm yếu của EU vào một thời điểm mà khối này cần phải thể hiện sự mạnh mẽ hơn bao giờ hết trước sức ép kinh tế ngày càng lớn từ Mỹ và Trung Quốc.
 Ông Carsten Brzeski, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng ING (Hà Lan). Nguồn: REUTERS |
Chia sẻ nhận định này, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng ING (Hà Lan), ông Carsten Brzeski, đánh giá: “Chúng ta vừa trải qua một năm thương mại toàn cầu thay đổi toàn diện và chúng ta phải chịu đựng các mức thuế của Mỹ. Đó cũng là một năm chúng ta ngày càng chứng kiến nước Mỹ thể hiện một vai trò khác, đồng thời thế giới nhìn vào Châu Âu để xem liệu Châu Âu có khả năng hoàn tất các thỏa thuận thương mại khác hay không. Châu Âu cần các thỏa thuận thương mại khác cho nền kinh tế dựa vào xuất khẩu của mình, phải trở nên độc lập hơn và tách dần khỏi Mỹ”.
Ngoài vấn đề thuế quan, một khía cạnh quan trọng khác của thỏa thuận EU - Mỹ cũng đang tạo ra nhiều tranh cãi. Ủy ban Châu Âu (EC) đã cam kết với Tổng thống Trump rằng trong vòng 3 năm, EU sẽ nhập khẩu từ Mỹ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), các sản phẩm dầu mỏ và hàng hóa hạt nhân như nhiên liệu trị giá 750 tỷ USD. Tuy nhiên, trên thực tế, giá trị của các mặt hàng nhập khẩu này chỉ dừng ở con số 77 tỷ USD trong năm 2024. Xoa dịu vấn đề này trong các chất vấn của Nghị viện, Ủy viên Năng lượng EU, Dan Jørgensen cho biết đây chỉ là "ý định của các thực thể tư nhân trong việc mua năng lượng từ Mỹ". Giá trị các mặt hàng nhập khẩu này chỉ là "ước tính" đạt mức 750 tỷ USD. Bản thân EU và chính phủ các nước thành viên không mua hay bán năng lượng. Tuy nhiên, theo ông, việc nhập khẩu từ Mỹ sẽ góp phần loại bỏ dần các nguồn nhập khẩu năng lượng còn lại từ Nga.
Hôm 17/12, Nghị viện Châu Âu (EP) cũng đã bỏ phiếu thông qua Nghị quyết chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt của Nga từ năm 2027. Động thái này sẽ đẩy nhanh hơn việc EU nhập khẩu năng lượng từ Mỹ. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây, giống như cảnh báo của Hiệp hội Liên bang ngành Năng lượng và Nước của Đức, đó là các nước Châu Âu có nguy cơ quá phụ thuộc năng lượng vào một quốc gia khác (Mỹ), sai lầm mà khối này tuyên bố sẽ không bao giờ lặp lại sau khi nổ ra xung đột Nga - Ukraine hồi đầu năm 2022.