(VOV5) - Ngọn đuốc của huyền thoại Điện Biên Phủ đã sáng lên trong nhiều tác phẩm văn học, trong đó có trường ca “Giao hưởng Điện Biên” của nhà thơ Hữu Thỉnh.
Nghe âm thanh bài tại đây:
Đã hơn 70 năm trôi qua kể từ chiến thắng Điện Biên Phủ - một mốc thời gian ấn tượng với cả dân tộc ta và các dân tộc thuộc địa bị thực dân áp bức vùng lên giành độc lập.
Ngày hôm nay với không nhiều các chứng nhân lịch sử còn lại, trường ca “Giao hưởng Điện Biên” của nhà thơ Hữu Thỉnh là một trong những tác phẩm văn học giá trị khắc họa được âm hưởng chiến thắng lẫy lừng của quân và dân Việt Nam.
Với trường ca này, nhà thơ Hữu Thỉnh đã nhận giải A văn học nghệ thuật, báo chí về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng giai đoạn 2020 – 2025. Tác phẩm là 1 trong 30 giải A được trao cho các tác phẩm âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, trong đó lĩnh vực văn học còn có tập truyện Bất chợt mai vàng (của Nguyễn Trí Huân), tập truyện ký Cánh chim K vây (của Trình Quang Phú).
Trường ca “Giao hưởng Điện Biên” của nhà thơ Hữu Thỉnh ra mắt vào thời điểm kỷ niệm tròn 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Tác phẩm tròn một tuổi đời, nhưng có tiếng vang và dư âm trong lòng bạn đọc, khi kết tinh được tài năng của thi sĩ và tinh thần sáng tạo nghệ thuật.
Trong lời mở đầu trường ca “Giao hưởng Điện Biên”, nhà thơ Hữu Thỉnh cho biết cách đây hơn 20 năm, ông có ý tưởng viết tác phẩm này sau khi đọc tập hồi ức “Điện Biên Phủ - điểm hẹn lịch sử” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp do nhà văn Hữu Mai thể hiện. Nhà thơ được truyền cảm hứng mạnh mẽ và sau nhiều năm suy nghĩ, ông quyết định bắt tay viết về Điện Biên Phủ.
Giai đoạn nhà thơ Hữu Thỉnh đang là người đứng đầu của Hội Nhà văn Việt Nam, ông luôn canh cánh về một tác phẩm viết về lòng chảo Điện Biên. Nhà Phê bình văn học Nguyên An là một trong số những người hiếm hoi được Hữu Thỉnh chia sẻ về dự định sáng tác của mình. Vì thế, khi trường ca “Giao hưởng Điện Biên” ra đời, trong khi nhiều người cảm thấy bất ngờ, với Nguyên An – đó là điều dĩ nhiên sau một thời gian dài thấu hiểu tâm niệm của tác giả.
Nhà thơ Hữu Thỉnh sinh năm 1942. Thời điểm chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, ông mới 12 tuổi. Để có được hơn 300 trang trường ca “Giao hưởng Điện Biên” hẳn là một hành trình không hề giản đơn. Được biết, giữa lịch trình bận rộn, nhà thơ vẫn sắp xếp những chuyến lên Điện Biên, tới các địa danh lịch sử, gặp gỡ một số cán bộ, chiến sĩ đã từng tham gia chiến đấu ở Điện Biên, đọc nhiều sách báo trong và ngoài nước viết về chiến công oanh liệt này của quân và dân ta. Nhà thơ Trần Gia Thái đánh giá nỗ lực cũng như tài năng, sức sáng tạo của nhà thơ Hữu Thỉnh trên nền một câu chuyện được thấm nhuần qua lịch sử và di sản để lại.
Không ngạc nhiên về sự ra đời của “Giao hưởng Điện Biên” bởi đã từng được tác giả chia sẻ về ý tưởng viết tác phẩm này, khi cầm trên tay rồi lật từng chương trường ca, nhà phê bình văn học Nguyên An vẫn ấn tượng với cách thể hiện sáng tạo của nhà thơ Hữu Thỉnh.
Vốn là người quan tâm tới các tác phẩm khai thác lịch sử, nhà thơ Phùng Văn Khai kiếm tìm điều mới mẻ trong trường ca viết về chiến thắng Điện Biên Phủ của một cây bút thơ kỳ cựu. Đánh giá cao thành tựu trong sáng tác thể loại trường ca của nhà thơ Hữu Thỉnh, Phùng Văn Khai cũng cho rằng đây là tác phẩm giàu sức khái quát, đánh dấu bước phát triển mới trong sáng tạo của ông.
21 chương trường ca kèm 5 lời bình luận bằng thơ, dấu ấn cảm xúc của tác giả - nhà thơ Hữu Thỉnh trong “Giao hưởng Điện Biên” thực sự đậm nét. Chương 20 của tác phẩm chỉ 8 trang nhưng đã nhắc tới những tác phẩm văn học nghệ thuật nổi tiếng ra đời trong chiến dịch Điện Biên Phủ, ngợi ca chiến công oanh liệt của dân tộc ta. Nhà thơ đã kể tên các ca khúc “Hành quân xa” và “Trận đầu thắng giặc” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, ca khúc “Hò kéo pháo” của nhạc sĩ Hoàng Vân, bức tranh “Kết nạp Đảng ở Điện Biên” của họa sĩ Nguyễn Sáng, bài thơ “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên” của nhà thơ Tố Hữu, tiểu thuyết “Cao điểm cuối cùng” của nhà văn Hữu Mai, tiểu thuyết “Người người lớp lớp” của nhà văn Trần Dần, sáng tác của các nhà thơ Thép Mới, Vũ Cao…. Với nhà thơ Vương Trọng, đó là đóng góp, là phát hiện đáng nhắc tới của nhà thơ Hữu Thỉnh, những trang ấn tượng nhất của trường ca “Giao hưởng Điện Biên.
Nhà văn Hữu Thỉnh kết chương 20 với những câu: “Một binh chủng không hề mang súng/ tác phẩm hay xúc động lòng người/ Điện Biên Phủ đi vào văn vào nhạc/ Đi vào tranh truyền mãi muôn đời”. Và lời bình luận cũng là khúc tưởng niệm kết thúc trường ca “Giao hưởng Điện Biên”, ông viết: “một ngọn đuốc trao tay nhiều thế hệ/ mang Điện Biên trong mỗi con người”. Ngọn đuốc của huyền thoại Điện Biên Phủ đã sáng lên trong nhiều tác phẩm văn học, trong đó có trường ca “Giao hưởng Điện Biên” của nhà thơ Hữu Thỉnh. Để rồi từ đó truyền cảm hứng cho sáng tạo tiếp nối như ông đã từng được được tiếp nhận từ tập hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.